Jonge mantelzorgers in de schijnwerpers: Even een dagje zonder zorgen

Denk je aan een mantelzorger, dan denken veel mensen gelijk aan schrijver/columnist Hugo Borst met zijn moeder. En niet zozeer aan schoolgaande kinderen of pubers. Maar die zijn er wel. ’En meer dan je zou verwachten.

In Delft bijvoorbeeld is een grote groep jongeren soms al vanaf hun achtste jaar mantelzorger, weet Karel Bevers, senior jongerenwerker bij ‘Delft voor elkaar’. „Naast hun school hebben de jongeren een volwassen zorgtaak. Bijvoorbeeld voor een zieke ouder, een gehandicapt familielid of voor hun jongere broertje of zusje.” Veelal realiseren jongeren zich nauwelijks dat ze mantelzorger zijn, omdat ze niet beter weten dan te moeten zorgen voor een dierbare. „Ze doen het gewoon! Daarom hebben we tijdens het ‘Ik doe het gewoon’ festival jonge mantelzorgers in de schijnwerpers gezet”, vervolgt Sonja Koelewijn, mantelzorgadviseur van ‘Delft voor elkaar’. „Het belangrijkste was dat zij een gezellige dag zonder zorgen hadden. De jongeren hebben vaak minder tijd voor sociale activiteiten dan hun leeftijdsgenoten. Denk aan sport, uitgaan of naar de bioscoop. Doorgaans rusten op hun schouders taken en verantwoordelijkheden die niet bij hun leeftijd passen. Zoals een meisje van negen dat druk in de weer is met de boodschappen of die jongen van elf die huishoudelijke taken op zich neemt als stofzuigen en wassen. De puber die een ouder begeleidt naar de fysiotherapeut of naar het ziekenhuis.”

Hechte band

De van Curaçao afkomstige Giliana Sint Jago (19) ontfermde zich vanaf haar veertiende voor haar jongere broertje. „Mijn moeder was druk met haar werk en de zorg voor mijn dementerende tante. Ze was er bijna nooit en als ze ’s avonds thuis kwam, was ze vaak doodmoe.”

Aandacht voor Giliana was er niet. Het gemis zorgde ervoor dat ze opgroeide tot een zelfstandige meid. Overdag was ze druk met school, daarvoor en daarna zorgde ze voor haar broertje. Ze speelde met hem, waakte voor zijn veiligheid en ’s avonds bracht ze hem naar bed. Gelukkig woonde haar oma in de buurt. Zij kookte voor het gezin Sint Jago.

„Ik heb ook nog twee oudere broers, maar die werkten al. ‘Logisch’ dat ik de zorg kreeg voor mijn broertje van vier.” Als Giliana de kans krijgt, vertrekt ze naar Delft om er een studie maatschappelijk zorg te volgen. Dat ze ook mantelzorger was, realiseerde ze zich pas toen ze zich drie maanden geleden hier had gesetteld. „Daar sta je helemaal niet bij stil. Je doet gewoon wat er van je wordt verwacht omdat je van iemand houdt.”

Vreemd genoeg bekommert ze zich nu meer om mij dan toen ik nog op Curaçao woonde.

Giliana Sint Jago

En ja, Giliana is een zelfstandige meid. Ze gaat goed om met geld, heeft dan ook geen schulden en kan prima voor zichzelf zorgen. Alleen de band met haar moeder kwam onder druk te staan. Giliana liep lang met de vraag rond waarom haar moeder zoveel aandacht besteedde aan een dementerende tante en niet aan haar kinderen.

„Vreemd genoeg bekommert ze zich nu meer om mij dan toen ik nog op Curaçao woonde. Met mijn broertje waar ik al die jaren voor zorgde, heb ik wel een hechte band. Hij belt me iedere dag. Als ik mijn mobiel niet opneem, wordt hij boos.” Giliana grinnikt. Ze is trots dat ze haar verhaal kan vertellen en hoopt als ervaringsdeskundige andere jongeren te kunnen helpen die in dezelfde situatie zitten. „Het voelt goed om verhalen met elkaar te delen.” Giliana hielp tijdens het ‘Ik doe het gewoon’ festival voor jonge mantelzorgers. Ze gaf de workshop Be beautiful. „Met kleine dingetjes zoals een goede kleur maquillage, kun je jezelf nog mooier maken dan je al bent!”

Alleen thuis

De afgelopen weken was er druk geflyerd op scholen en bij buurthuizen. Ook ging Karel Bevers zelf de straat op om jongeren aan te spreken. „Je hoopt toch dat er veel komen naar zo’n festival.” Voor Karel en z’n collega-jongerenwerkers blijkt het allesbehalve makkelijk om ze in beeld te krijgen. „De groep van zo’n veertig jongeren die we nu kennen, is het topje van de ijsberg”, veronderstelt Karel. „Er zijn er meer dan je zou verwachten.” Iedereen die langdurig voor iemand moet zorgen, of dat nu een dementerende oma, verslaafde ouders of een zieke tante is, staat te boek als mantelzorger. Maar jongeren in de leeftijd van 8 tot 24 jaar zwijgen liever.‘’ „Sommigen schamen zich ervoor”, stelt Sonja Koelewijn, „dat ze bijvoorbeeld een verslaafde moeder hebben of een dementerende vader.” Sonja kent voldoende schrijnende verhalen. Dat een kind van acht jaar ’s avonds alleen thuis zit omdat een ouder moet scoren of dat meisje van tien dat haar moeder ’s morgens aankleedt. Pubers van alleenstaande ouders die flink in de weer zijn met hun autistische broertje of zusje. Ze krijgen zelf amper aandacht omdat die ouder druk is met werk. Of ze hebben een ouder die zelf ook mantelzorger is, net als bij Giliana.

Giliana artikel AD online
Jonge mantelzorger Giliano Sint Jago: ‘het voelt goed om verhalen met elkaar te delen

„Een blijk van waardering wordt weleens vergeten”, aldus Sonja. Op een goed moment gaat dat schuren, vult Karel aan. „Ze zijn stil, teruggetrokken of kunnen juist niet zoveel hebben en overschreeuwen zichzelf. We hopen dan alleen maar dat leraren alert en betrokken genoeg zijn om het gesprek aan te gaan. En dat ze de jongeren ook in contact met ons brengen.”